– - Мужык затое пашкоджаныя, -- прагаварыла Альжбета.

– - Тольк не я, -- сказа з упэненасцю Вктар.
– Мы ведаем, на што дзём, нас усё пад кантролем. На гэты конт не турбуйся. А прапанова мая па-ранейшаму сле. Кал сётк надумаешся... Дзверы для цябе засёды адчыненыя. Мы радыя будзем бачыць цябе нашых шэрагах.

– - Вктар, ты нчога не кантралюеш!
– выклкнула Альжбета.
– Вы не ведаеце, што робце, вы се!

Яна павярнулася да яго спнай павольна пацягнулася прэч цераз плошчу.

– - Альжбета!
– паклка яе Вктар.

Яна спынлася.

– - Альжбета, мо падкнуць цябе да Кунцак тваёй?
– спыта ён, кком паказашы на ато.
– Ажно да парога з камфортам.

Яна пакруцла галавой.

– - На атобусе дабяруся. А Овельску мяне справы ёсць. Я не дзеля цябе сюды прыехала.

– - Ну як знаеш, -- уздыхну Вктар.

Махнушы рукой, ён адчын дзверы машыны знк у змроку салона.

***

Перайшошы Чорта мост, Альжбета апынулася той частцы Овельска, якая звалася 'Блокам'. Лёгкай, таропкай хадою крочыла яна здож праспекта Ленна, на якм был сканцэнтраваны грамадскя культурныя становы мястэчка: ДК мя 50-годдзя Рэвалюцы (будынак у стыл 'савецкага класцызму' з антычным калонам), рэстаран 'Брэст', як местачкоцы называл 'Бухарэст', маючы на вазе не сталцу Румын, а сугучны дзеясло, унвермаг 'Кастрычнцк' з каляровым пано на фасадзе, з якога пазра усмешлвы Ленн з гваздзком у пятлцы, кнатэатр 'Камсамолец', чыё зашклёнае фае упрыгожва втраж у барвовых танах: камсамолец-будзёнавец з прабтым сэрцам ляжа на зямл, раскнушы рук, над м схляся верны конь з калматай грывай, у ясным небе зара дагарала, а ся кампазцыя патарала сюжэт карцны 'Смерць пастанца' палта Гараскага.

Каля кнатэатра Альжбета спынлася. Людзей накол не было - пэна, ужо распачася сеанс, се был кназале. Перад зашклёным дзвярыма таптася тольк хлопец гадо шаснаццац-сямнаццац, апрануты занадта лёгка для змнага надвор'я - у скуранцы патрапаных джынсах. Ён стая, трымаючы рук кшэнях, глядзе на снюю афшу з раскладам кнапаказа.

– - Леанд, --- паклкала Альжбета.

Хлопец здрыгануся , абярнушыся, зрну на яе. Ён усмхася.

– - Дзця ж маё гаротнае, -- прамовла Альжбета напаголасу.

Наблзшыся да яго, жанчына сцснула яго абдымках, прытулла да сябе, правяла далонню па ягоных валасах. 'Божухна, як час ляцць, -- мльганула яе, -- зусм ужо дарослы...'

– - Як там мама?
– спытала яна.

– - Як звычайна, -- адказа ён безуважна.

Альжбета здыхнула. Верка засёды была слабая, за гэты час нчога не змянлася. Наглытаецца з рання свах таблетак цэлы дзень глядзць серыялы, адзн за другм. Рэчаснасць здаецца ёй невыноснай, яна мяркуе, што ад гэтай рэчаснасц можна схавацца, проста заплюшчышы вочы. Так жыве з заплюшчаным вачам. Хаця дол яе не пазайздросцш. Спачатку сына пахавала, потым мужа. Альжбета х памятала. Старэйшаньк, Аляксей, бы добры хлопец, а вось памерлы Сашка, Веркн мужык, бы найрэдкм поскудзем. Зрэшты, Альжбета засёды адчувала непрыязнасць да гэтага адстанога афцар'я, што пшчом лезе 'Снявокую', тут м, бач ты, камфортна, адчуваюць сябе, як дома. Вось тольк тутэйшыя м жыць замнаюць, пад нагам блытаюцца, х нават шыльды на тутэйшай мове абураюць - маля, што яшчэ за халера, у Купаласкм тэатры свам х вешайце - хоць абвешайцеся, а на вулцах, дзе людз ходзяць, няма чаго!.. Усе яны аднолькавыя, Сашка бы гэтк жа. А вось сыны яго харошыя. Был калсьц...

Альжбета адступла на крок, агледзела яго з ног да галавы - вусны сснелыя ад холаду, куртка расшплена, пад ёй заношаны швэдар. Аляксея памерлага швэдар. Гэтк адмысловы пратэст супраць гбел брата, з якой Леанд так не змрыся.

– - Ты б цяплей апранася, Лёня, -- сказала яна з папрокам.

– - Ды нчога. Я нармальна, -- адказа ён.

У ягоным голасе чулася партасць. Альжбета не стрымала смешк. Лёня засёды бы з норавам, гэтак жа, як Аляксей. Наравстасць гэту Сашка дога з яго выбва. дамогся сётк свайго, пералама аб калена.

– - Чакай...

Яна апусцла руку кшэнь кажуха выцягнула адтуль штосьц накшталт кудменя - пляскаты каменьчык з прасвдраванай адтулнай, у якую бы працягнуты тонк скураны шнурок. На каменьчыку была выгравравана выява стылзаванай руны, падобнай да хваёвай галнк з пяцю атожылкам - тры зверху, два знзу. Альжбета зяла Леанда за руку клала каменьчык яго далонь.

– - Трымай.

– - Навошта?
– спыта ён.

– - Леанд, твая мац да мяне звярнулася. Упершыню за стольк гадо. 'Альжбета, кажа, ратуй, не дай м забць яго'. Я хачу дапамагчы. Усё гэта можна спынць.

Ён мочк глядзе на каменьчык, як ляжа на ягонай далон. Раптам рука яго сутрагава тарганулася, кудмень упа у снег. Альжбета хутка падхапла яго працягнула Леанду.

– - Вазьм.

Ён адступ.

– - Ты гэта не спынш, -- прагавары ён.

Голас гуча абыякава, але м адчувалася пагроза.

Альжбета зрабла крок да яго загаварыла мякка цярплва, як гавораць з дзецьм альбо вар'ятам:

– - Леанд, я вам не вораг. Я хачу дапамагчы. Вам абодвум. табе, ...ншаму. Мне вядома, чаго ён патрабуе. Ён гэта атрымае. Але тольк пры мове, што цябе не заб'юць раней. Яна забвае, ты ведаеш. Ты жо адчу на сябе яе дар. Гэты каменьчык - кудмень, абярог. Пакуль ён з табой, яна нчога табе не зробць. Так ты будзеш у бяспецы здолееш дапамагчы ншаму. Ты ж жадаеш гэтага? Жадаеш, ц не так? я таксама. Жадаю яму дапамагчы.

Альжбета казала няпраду, ёй было брыдка сведамляць, што яна хлусць Леанду, для каго яна заставалася, бадай што, адзным чалавекам, якому ён яшчэ давяра. напэна, хлусня гэта здалася яму пераканачай, таму што кудмень ён усётк зя.

– ------------

* Адчытка (экзарцызм) -- чын малiтваслоя i свяшчэннадзеяння для выгнання злога духа з чалавека.

**Маецца на вазе нос Панурга, 'вечнага студэнта', круцяля прайдзсвета (Франсуа Рабле, 'Гарганцюа Пантагруэль')

20. Упр